य आत्मा स आत्मा। न हि देहं प्राणं मनो बुद्धिं शरीरं व्यूहं त्रयाणि। सहस्रचक्षुः शरणं ब्रह्मलोकं। सत्यं तस्यात्मा। विज्ञानं तस्यविज्ञानमयः। अनन्तं तस्य अनन्तप्रसादः॥ Ya ātmā sa ātmā. Na hi dehaṁ prāṇaṁ mano buddhiṁ śarīraṁ vyūhaṁ trayāṇi. Sahasracakṣuḥ śaraṇaṁ brahmalokaṁ. Satyaṁ tasyātmā. Vijñānaṁ tasyavijñānamayaḥ. Anantaṁ tasya anantaprasādaḥ. Word-by-Word Breakdown and Meaning: य (ya) – Who आत्मा…
एवं य एष आत्मा प्राणमयः, मनोमयः, विज्ञानमयः, आनन्दमयः, य एष आत्मा वाङ्मयः, अङ्गमयः, प्राणमयः, एकश्च यस्मिन्हि आत्मन्येवात्मनं पश्यन्ति। तेषां न कश्चिद्भवति॥ Evaṁ ya eṣa ātmā prāṇamayaḥ, manomayaḥ, vijñānamayaḥ, ānandamayaḥ, ya eṣa ātmā vāṅmāyaḥ, aṅgamayaḥ, prāṇamayaḥ, ekaśca yasminhi ātmanyevātmanam paśyanti. Teṣāṁ na kaścidbhavati. Word-by-Word Breakdown and Meaning: एवं (evaṁ) – Thus, in this way य (ya)…
अथ यदेष आत्मा आनन्दमयः। तेनैष पुरुषोऽन्वयः। तस्य श्रेणैव शिरः। ऋतं दक्षिणः पक्षः। सत्यमुत्तरः पक्षः। योग आत्मा। महः पुच्छं प्रतिष्ठा। तदप्येष श्लोको भवति॥ Atha yadeṣa ātmā ānandamayaḥ। Tenaiṣa puruṣo’nvayaḥ। Tasya śreṇāiva śiraḥ। Ṛtaṁ dakṣiṇaḥ pakṣaḥ। Satyam uttaraḥ pakṣaḥ। Yoga ātmā। Mahaḥ pucchaṁ pratiṣṭhā। Tadapyeṣa śloko bhavati॥ Word-by-Word Breakdown and Meaning: अथ (atha) – Now, next यत्…
अथ यदेष आत्मा विज्ञानमयः। तेनैष पुरुषोऽन्वयः। तस्य श्रद्धैव शिरः। ऋतं दक्षिणः पक्षः। सत्यमुत्तरः पक्षः। योग आत्मा। महः पुच्छं प्रतिष्ठा। तदप्येष श्लोको भवति॥ Atha yadeṣa ātmā vijñānamayaḥ। Tenaiṣa puruṣo’nvayaḥ। Tasya śraddhāiva śiraḥ। Ṛtaṁ dakṣiṇaḥ pakṣaḥ। Satyam uttaraḥ pakṣaḥ। Yoga ātmā। Mahaḥ pucchaṁ pratiṣṭhā। Tadapyeṣa śloko bhavati॥ Word-by-Word Breakdown and Meaning: अथ (atha) – Now, next यत्…
अथ यदेष आत्मा मनोमयः। तेनैष पुरुषोऽन्वयः। तस्य यज्ज्ञानेव शिरः। धर्मः दक्षिणः पक्षः। अधर्म उत्तरः पक्षः। सत्यमात्मा। मनः पुच्छं प्रतिष्ठा। तदप्येष श्लोको भवति॥ Atha yadeṣa ātmā manomayaḥ। Tenaiṣa puruṣo’nvayaḥ। Tasya yajñāneva śiraḥ। Dharmaḥ dakṣiṇaḥ pakṣaḥ। Adharma uttaraḥ pakṣaḥ। Satyamātmā। Manaḥ pucchaṁ pratiṣṭhā। Tadapyeṣa śloko bhavati॥ Word-by-Word Breakdown and Meaning: अथ (atha) – Now, next यत् (yat)…
अथ यदेष आत्मा प्राणमयः। तेनैष पुरुषोऽन्वयः। तस्य प्राणा एव शिरः। व्यानो दक्षिणः पक्षः। अपान उत्तरः पक्षः। आकाश आत्मा। पृथिवी पुच्छं प्रतिष्ठा। तदप्येष श्लोको भवति॥ Atha yadeṣa ātmā prāṇamayaḥ। Tenaiṣa puruṣo’nvayaḥ। Tasya prāṇā eva śiraḥ। Vyāno dakṣiṇaḥ pakṣaḥ। Apāna uttaraḥ pakṣaḥ। Ākāśa ātmā। Pṛthivī pucchaṁ pratiṣṭhā। Tadapyeṣa śloko bhavati॥ Word-by-Word Breakdown and Meaning: अथ (atha) –…
अन्नं निन्द्यात्। तद्व्रतम्। आपो हि सर्वं प्रविशन्ति। अन्नं ब्रह्मेति व्यजानात्। अन्नान्निन्दां कुर्यात्। तद्व्रतम्॥ Annam nindyāt। Tad vratam। Āpo hi sarvaṁ praviśanti। Annam brahmeti vyajānāt। Annānnindāṁ kuryāt। Tad vratam॥ Word-by-Word Breakdown and Meaning: अन्नं (annam) – Food निन्द्यात् (nindyāt) – Should not be condemned तत् (tat) – That व्रतम् (vratam) – Vow, discipline आपः (āpaḥ) –…
अन्नं ब्रह्मेति व्यजानात्। अन्नाद्धि एव खल्विमानि भूतानि जायन्ते। अन्नेन जातानि जीवन्ति। अन्नं प्रयन्त्यभिसंविशन्ति। अन्नं ब्रह्मेति व्यजानात्॥ Annam brahmeti vyajānāt। Annāddhi eva khalvimāni bhūtāni jāyante। Annena jātāni jīvanti। Annam prayantyabhisaṁviśanti। Annam brahmeti vyajānāt॥ Word-by-Word Breakdown and Meaning: अन्नं (annam) – Food ब्रह्म (brahma) – Brahman (the ultimate reality) इति (iti) – Thus व्यजानात् (vyajānāt) – He…
देवानां प्रियमणः तदु पश्यन्ति निहितं गुहायां। सुपर्णोऽसि गच्छसि वदन्। सत्यं ब्रूयात्प्रियं ब्रूयान्न ब्रूयात्सत्यमप्रियम्। प्रियं च नानृतं ब्रूयादेष धर्मः सनातनः॥ Devānāṁ priyamaṇaḥ tadu paśyanti nihitaṁ guhāyām। Suparṇo’si gacchasi vadan। Satyaṁ brūyātpriyaṁ brūyānna brūyātsatyamapriyam। Priyaṁ ca nānṛtaṁ brūyādeṣa dharmaḥ sanātanaḥ॥ Word-by-Word Breakdown and Meaning: देवानाम् (devānām) – Of the gods (or enlightened beings) प्रिय-मनः (priya-maṇaḥ) – Dear…
तदेजति तन्नैजति। तद्दूरे तद्वन्तिके। तदन्तरस्य सर्वस्य। तदु सर्वस्य बाह्यतः॥ Word-by-Word Breakdown and Meaning: तत् (tat) – That (Brahman); एजति (ejati) – Moves; तत् (tat) – That; न (na) – Not; एजति (ejati) – Moves; तत् (tat) – That; दूरे (dūre) – Is far; तत् (tat) – That; वन्तिके (vantike) – Is near; तत् (tat) –…